يا به تعبير ديگر احكام آسمانى و تعليمات اسلام در عين اينكه از وحى الهى سرچشمه مىگيرد با ترازوى عقل قابل سنجش و درك مىباشد ( منظور كليات احكام است ) .
و اما « * ( ضَلالٍ مُبِينٍ ) * » ( گمراهى آشكار ) كه در ذيل آيه به عنوان سابقه قوم عرب بيان شده ، اشاره سربسته و پرمعنايى است به عصر جاهليت كه گمراهى بر سراسر جامعه آنها حكمفرما بود ، چه گمراهى از اين بدتر و آشكارتر كه :
بتهايى را كه از سنگ و چوب با دست خود مىتراشيدند پرستش مىكردند و در مشكلات خود به اين موجودات بىشعور پناه مىبردند .
دختران خود را با دست خويش زنده به گور مىكردند ، سهل است به اين عمل فخر و مباهات نيز مىكردند كه نگذارديم ناموسمان دست بيگانگان بيفتد ! .
مراسم نماز و نيايش آنها كف زدن و سوت كشيدن در كنار خانه كعبه بود ، و حتى زنان به صورت برهنه مادرزاد بر گرد خانه خدا طواف مىكردند و آن را عبادت مىشمردند ! انواع خرافات و موهومات بر افكار آنها حاكم بود ، و جنگ و خونريزى و غارتگرى مايه مباهاتشان زن در ميان آنها متاع بىارزشى بود كه حتى روى آن قمار مىزدند ! و از ساده ترين حقوق انسانى محروم بود ، كينهها و عداوتها را پدران به ارث به فرزندانشان منتقل مىكردند ، و به همين دليل خونريزى و كشت و كشتار يك امر عادى محسوب مىشد .
آرى پيامبر ص آمد و آنها را از اين ضلال مبين به بركت كتاب و حكمت نجات داد ، و تعليم و تربيت نمود ، و به راستى نفوذ در چنين جامعه گمراهى خود يكى از دلائل عظمت اسلام و معجزه آشكار پيامبر بزرگ ما است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 108
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٠٨