معمولا بيانگر نوعى زمان است از جهت تنگى بيان مىباشد ، و حتى تشبيه « كلمح بالبصر » ( 1 ) ( يك چشم بر هم زدن ) در آيه 77 سوره نحل هنگامى كه سخن از امر الهى در باره رستاخيز مىگويد و آن را تشبيه به « لمح بصر » مىكند مىافزايد : أَوْ هُوَ أَقْرَبُ « از يك چشم بر هم زدن نيز نزديكتر است » ! به هر حال در اينجا سخن از زمان به خاطر تعبيرات روزمره ما است ، و به خاطر آن است كه قرآن به زبان ما با ما سخن مىگويد ، و گرنه خداوند و اوامرش ما فوق زمان است ضمنا تعبير به « واحدة » ممكن است اشاره به اين معنى باشد كه يك فرمان كافى است و نياز به تكرار ندارد ، و يا اشاره به اينكه فرمان او در باره كوچك و بزرگ و صغير و كبير و حتى آفرينش مجموع آسمانهاى گسترده با يك ذره خاك فرق نمىكند .
اصلا كوچك و بزرگ و مشكل و آسان در مقياس فكر محدود و قدرت ناچيز ماست ، و آنجا كه سخن از قدرت بى انتها مطرح است ، اين مفاهيم به كلى از ميان مىرود و همه يك رنگ و يك شكل مىشوند ( دقت كنيد ) .
در اينجا « يك سؤال » پيش مىآيد كه اگر معنى جمله فوق اين است كه همه چيز آنا وجود پيدا مىكند ، اين امر با مشاهده تدريجى بودن حوادث جهان سازگار نيست .
ولى « پاسخ » اين سؤال با توجه به يك نكته روشن مىشود ، و آن اينكه :
فرمان او همه جا يك كلمه است كه از يك چشم بر هم زدن نيز سريعتر مىباشد ولى محتواى فرمان متفاوت است ، اگر به جنين فرمان داده كه در نه ماه دوران خود را تكميل كند يك لحظه كم و زياد نخواهد شد ، و فوريت آن به اين است كه درست در رأس اين مدت تكميل گردد ، و اگر فرمان به كره زمين داده ، كه
هامش
( 1 ) « لمح » ( بر وزن مسح ) در اصل به معنى درخشيدن برق است سپس به معنى نگاه سريع آمده است .