مىشود بچشيد و لمس كنيد آتش دوزخ را « دوزخى كه پيوسته آن را انكار مىكرديد و دروغ و افسانه مىپنداشتيد ( * ( يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ ) * ) .
« سقر » ( بر وزن سفر ) در اصل به معنى تغيير رنگ بدن و متاذى شدن از تابش آفتاب و مانند آن است ، و از آنجا كه جهنم اين دگرگونى و آزار را به نحو شديد دارد يكى از نامهاى آن « سقر » است ، و مراد از « مس » همان تماس گرفتن و لمس كردن است ، بنا بر اين به دوزخيان گفته مىشود بچشيد حرارت سوزانى را كه از لمس آتش دوزخ حاصل مىشود ، بچشيد و نگوئيد اينها دروغ و خرافه و اسطوره است .
بعضى معتقدند كه « سقر » نام تمام دوزخ نيست بلكه بخش خاصى از دوزخ است كه سوزندگى فوق العاده عجيبى دارد ، چنان كه در روايتى از امام صادق ع نقل شده : « دره اى است به نام » سقر « كه جايگاه متكبران است ، و هر گاه نفس بكشد دوزخ را مىسوزاند » ! ( 1 ) .
و از آنجا كه ممكن است خيال شود كه اين عذابها با آن معاصى هماهنگ نيست ، در آيه بعد مىافزايد : « ما هر چيزى را به اندازه آفريديم » ( * ( إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناه بِقَدَرٍ ) * ) .
آرى هم عذابهاى دردناك آنها در اين دنيا روى حساب است ، و هم مجازاتهاى شديد آنها در آخرت ، نه تنها مجازاتها كه هر چيزى را خدا آفريده روى حساب و نظام حساب شده اى است ، زمين و آسمان ، موجودات زنده و بيجان ، اعضاى پيكر انسان ، و وسائل و اسباب حيات زندگى هر كدام روى حساب و اندازه لازم
هامش
( 1 ) « تفسير صافى » ذيل آيات مورد بحث .