و انذارهاى آنها پرده برداشته ، مىگويد : « آنها تمام آيات ما را تكذيب كردند » ( * ( كَذَّبُوا بِآياتِنا كُلِّها ) * ) .
آرى اين مغروران خودخواه ، و اين جباران خودكامه و بيدادگر ، همه آيات الهى را بدون استثنا انكار كردند ، همه را دروغ يا سحر يا حوادث اتفاقى شمردند ! « آيات » مفهوم وسيعى دارد كه هم دلائل عقلى را شامل مىشود ، هم معجزات ، و هم دلائل نقلى را ، اما به قرينه آيه 101 سوره اسراء وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آياتٍ بَيِّناتٍ « ما به موسى نه معجزه روشن داديم » معلوم مىشود كه در اينجا اشاره به همان معجزات نه گانه است ( 1 ) .
انسان اگر حقيقتجو باشد ديدن يكى از اين معجزات با اخطار قبلى و سپس بر طرف شدن بلا به وسيله دعاى پيامبر خدا براى او كافى است ، ولى هنگامى كه انسان به اصطلاح بر سر دنده لج قرار مىگيرد اگر تمام آسمان و زمين آيت خدا شود مؤثر نيست تنها عذاب الهى بايد فرا رسد و مغزهايى را كه پر از باد غرور است در هم بكوبد .
چنان كه در ذيل همين آيه مورد بحث مىخوانيم : « ما آنها را گرفتيم و مجازات كرديم ، گرفتن كسى كه هرگز مغلوب نمىشود و مقتدر و تواناست »
هامش
( 1 ) « معجزات نه گانه موسى » با توجه به آيات مختلف قرآن عبارت است از :
1 - تبديل شدن عصا به مار عظيم ( طه - 20 ) 2 - « يد بيضاء » و درخشيدن دست موسى همچون يك منبع نور ( طه - 22 ) 3 - طوفانهاى كوبنده ( اعراف - 133 ) 4 و 5 و 6 و 7 « ملخ » كه بر زراعتها مسلط شد ، و « قمل » ( يك نوع آفت نباتى ) و « ضفادع » ( قورباغه هايى كه از رود نيل برخاستند و در مدت كوتاهى سطح زندگى آنها را پوشاندند ) و « دم » رود نيل رنگ خون گرفت ( اعراف - 133 « 8 و 9 » خشكسالى « و كمبود انواع ميوهها ( اعراف - 130 ) كه شرح هر كدام در ذيل آيات مربوط داده شده است .