بسيارى از مفسران اين آيه را به صورت تشبيه تفسير كردهاند و گفتهاند هدف اين است كه اين كوهها با همه صلابت و استحكامى كه دارند اگر عقل و احساس مىداشتند و اين آيات بجاى قلب انسانها بر آنها نازل مىشد چنان به لرزه در مىآمدند كه از هم مىشكافتند ، اما گروهى از انسانهاى قساوتمند و سنگدل مىشنوند و كمتر تغييرى در آنها رخ نمىدهد ( جمله * ( وَتِلْكَ الأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ ) * را گواه بر اين تفسير گرفتهاند ) .
بعضى ديگر آن را بر ظاهرش حمل كردهاند و گفتهاند : تمام موجودات اين جهان ، از جمله كوهها ، براى خود نوعى درك و شعور دارند و اگر اين آيات بر آنها نازل مىشد به راستى از هم متلاشى مىشدند ، گواه اين معنى را آيه 74 سوره بقره مىدانند كه در توصيف گروهى از يهود مىگويد :
ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْه الأَنْهارُ وَإِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْه الْماءُ وَإِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّه :
« سپس دلهاى شما بعد از اين ماجرا سخت شد ، همچون سنگ ! و يا سختتر ! چرا كه پاره اى از سنگها مىشكافد و از آنها نهرها جارى مىشود ، و پاره اى از آنها شكاف بر مىدارد و آب از آن تراوش مىكند و پاره اى از خوف خدا به زير مىافتد » ! تعبير به « مثل » ممكن است به معنى « توصيف » باشد ، چنان كه اين كلمه در قرآن مجيد كرارا به اين معنى آمده است ، بنا بر اين تعبير مزبور منافاتى با اين تفسير ندارد .
قابل توجه اينكه نخست مىگويد : كوهها خاشع و خاضع در مقابل قرآن مىگشتند ، و سپس مىافزايد : از هم شكافته مىشدند ، اشاره به اينكه قرآن تدريجا در آنها نفوذ مىكرد ، و هر زمان آثار تازه اى از تاثير قرآن در آنها
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 550
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٥٠