بگيرد مىفهمند اين گونه نسبتها شايسته چه كسى بوده است ؟ و قبايى است براى قامت چه شخصى ؟ ! روشن است كه منظور از غدا ( فردا ) آينده نزديك است و اين تعبير جالب لطيفى است .
در اينجا ممكن است سؤالى طرح شود و آن اينكه در حال نزول اين آيات آنها مجازات خود را مسلما ديده بودند ، ديگر جاى اين ندارد كه گفته شود فردا مىفهمند دروغگوى هوسباز كيست ؟
در پاسخ اين سؤال دو جواب مىتوان گفت : نخست اينكه اين سخن در حقيقت به پيامبر خدا « صالح » گفته شده ، و در آن روز و در آن شرائط بيان گرديده و مسلم است كه آن روز هنوز عذاب نازل نشده بود .
ديگر اينكه منظور از فردا فرداى قيامت است كه همه چيز به وضوح آشكار مىشود ( ولى تفسير اول مناسبتر و با آيات بعد سازگارتر است ) .
در اينجا سؤال ديگرى مطرح است و آن اينكه مشركان قوم ثمود قبل از نزول عذاب نيز به واقعيت دعوت صالح پى برده ، و معجزه انكارناپذيرش را مشاهده كرده بودند ، پس چرا مىگويد فردا مىفهمند ؟ .
پاسخ اين سؤال نيز با توجه به يك نكته روشن است و آن اينكه : علم همواره مراتبى دارد ، در بعضى از مراتب ممكن است طرف مقابل انكار كند ، اما گاه به مرحله اى مىرسد كه ديگر جاى انكار نيست ، و همه چيز به رأى العين ديده مىشود ، و منظور از علم در اينجا همين مرحله كامل آن است .
سپس به داستان « ناقه » كه به عنوان معجزه و سند گوياى صدق دعوت صالح ع فرستاده شده بود اشاره كرده ، مىافزايد : « به صالح وحى كرديم كه ما ناقه را براى آزمايش و امتحان براى آنها مىفرستيم ، در انتظار پايان كار آنها باش
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 53
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٣