تفسير : پايان توطئه يهود بنى نضير در مدينه
اين سوره با تسبيح و تنزيه خداوند و بيان عزت و حكمت او شروع مىشود ، مىفرمايد : « آنچه در آسمانها و زمين است براى خدا تسبيح مىگويد ، و او عزيز و حكيم است » ( * ( سَبَّحَ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ) * ) .
و اين در حقيقت مقدمه اى است براى بيان سرگذشت يهود « بنى نضير » همانها كه در شناخت خدا و صفاتش گرفتار انواع انحرافات بودند ، و همانها كه تكيه بر قدرت و عزت خويش مىكردند و در برابر پيامبر اسلام ص به توطئه برخاستند .
تسبيح عمومى موجودات زمين و آسمان اعم از فرشتگان و انسانها و حيوانات و گياهان و جمادات ممكن است با زبان قال باشد يا با زبان حال ، چرا كه نظام شگفتانگيزى كه در آفرينش هر ذرهاى به كار رفته با زبان حال بيانگر علم و قدرت و عظمت و حكمت خدا است .
و از سوى ديگر به عقيده جمعى از دانشمندان هر موجودى در عالم خود سهمى از عقل و درك و شعور دارد هر چند ما از آن آگاه نيستيم ، و به همين دليل با زبان خود تسبيح خدا مىگويد ، هر چند گوش ما تواناى شنوايى آن را ندارد ، سرتاسر جهان غلغله تسبيح و حمد او است هر چند ما نامحرمان از آن بيخبريم ، اما آنها كه از جمادى سوى جان جان رفتهاند و براى آنان از غيب چشمى باز شده ، با تمامى موجودات جهان همرازند ، و نطق آب و گل را به خوبى مىشنوند ، چرا كه اين نطق محسوس اهل دل است !