بودن عواطف انسانى است ، اما هنگامى كه اين محبت رو در روى محبت خدا قرار گيرد ارزش خود را از دست مىدهد .
البته افراد مورد علاقه انسان تنها اين چهار گروه كه در آيه ذكر شدهاند نمىباشد ، ولى اينها نزديكترين افراد انسانند ، و با توجه به آنها حال بقيه نيز روشن مىشود .
لذا در آيه مورد بحث سخنى از همسران و اموال و تجارت و خانههاى مورد علاقه به ميان نيامده ، در حالى كه « در آيه 24 سوره توبه » همه اينها مورد توجه قرار گرفته ، مىفرمايد : « قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَأَبْناؤُكُمْ وَإِخْوانُكُمْ وَأَزْواجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَتِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَمَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّه وَرَسُولِه وَجِهادٍ فِي سَبِيلِه فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّه بِأَمْرِه وَاللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ :
« بگو اگر پدران و فرزندان و برادران و همسران و قبيله شما ، و اموالى كه به دست آوردهايد ، و تجارتى كه از كسادش مىترسيد ، و مساكن مورد علاقه شما ، در نظرتان از خدا و پيامبرش و جهاد در راه او محبوبتر است در انتظار اين باشيد كه خدا عذابش را بر شما نازل كند ، خدا جمعيت نافرمانبردار را هدايت نمىكند » .
دليل ديگر عدم ذكر امور ديگر در آيه مورد بحث ممكن است شان نزولهايى باشد كه براى آيه ذكر كردهاند ، از جمله اينكه « حاطب بن ابى بلتعه » نامه اى به اهل مكه نوشت و به آنها هشدار داد كه ممكن است رسول خدا ص براى فتح مكه حركت كند ، هنگامى كه اين مساله برملا شد عذر آورد كه من اقوامى در مكه در چنگال كفار دارم خواستم به مردم مكه خدمتى كنم تا اقوامم در امان باشند ! ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 255 .