و كوشش و توكل بر پروردگار پيروز مىشوند .
جمعى از مفسران شان نزولى براى آيه فوق ذكر كردهاند كه : گروهى از مسلمانان هنگامى كه فتح بعضى از آباديهاى حجاز را ديدند گفتند به زودى خداوند روم و ايران را براى ما نيز فتح خواهد كرد ، منافقان گفتند : تصور مىكنيد ايران و روم مانند بعضى از روستاهاى حجازند كه شما آنها را فتح كرديد ؟ آيه فوق نازل شد و اين پيروزى را به آنها وعده داد ! در آخرين آيه مورد بحث كه آخرين آيه از سوره مجادله ، و از كوبنده ترين آيات قرآن است ، به مؤمنان هشدار مىدهد كه جمع ميان « محبت خدا » و « محبت دشمنان خدا » در يك دل ممكن نيست ، و بايد از ميان اين دو يكى را برگزينند ، اگر راستى مؤمنند بايد از دوستى دشمنان خدا بپرهيزند و الا ادعاى مسلمانى نكنند مىفرمايد : « هيچ گروهى را كه ايمان به خدا و روز قيامت دارد نمىيابى كه با دشمنان خدا و رسولش دوستى كنند ، هر چند پدران يا فرزندان يا برادران يا خويشاوندان آنها باشند » ( * ( لا تَجِدُ قَوْماً يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّه وَرَسُولَه وَلَوْ كانُوا آباءَهُمْ أَوْ أَبْناءَهُمْ أَوْ إِخْوانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ) * ) .
آرى در يك دل دو محبت متضاد نمىگنجد ، و آنها كه دم از هر دو مىزنند يا ضعيف الايمانند ، و يا منافق ، و لذا مىبينيم كه در غزوات اسلامى در صف مخالف جمعى از بستگان و خويشاوندان مسلمين بودند ، ولى چون خطشان را از خط الهى جدا كرده ، و به صفوف دشمنان حق پيوسته بودند ، با آنها پيكار كردند ، و حتى جمعى از آنها را كشتند .
محبت پدران و فرزندان و برادران و اقوام بسيار خوب است ، و نشانه زنده
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 468
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٦٨