در بست در اختيار شيطان و وسوسههاى او قرار مىگيرند ، و خدا را به كلى فراموش مىكنند ، نه تنها منحرف مىشوند كه در زمره عمال شيطان و اعوان و انصار و لشكر و حزب او براى گمراه ساختن ديگران قرار مىگيرند .
امير مؤمنان على ع در باره آغاز وقوع فتنهها و اختلافها مىفرمايد :
ايها الناس ! انما بدأ وقوع الفتن اهواء تتبع ، و احكام تبتدع ، يخالف فيها كتاب اللَّه ، يتولى فيها رجال رجالا ، فلو ان الباطل خلص لم يخف على ذى حجى ، و لو ان الحق خلص لم يكن اختلاف ، و لكن يؤخذ من هذا ضغث ، و من هذا ضغث ، فيمزجان ، فيجيئان معا فهنالك استحوذ الشيطان على اوليائه ، و نجى الذين سبقت لهم من اللَّه الحسنى :
« اى مردم آغاز وقوع فتنهها آراء باطلى است كه از آن پيروى مىكنند ، و بدعتهايى است كه بر خلاف حكم قرآن گذارده مىشود ، و گروهى از مردم به دوستى گروهى ديگر ، و تبعيت آنها در اين امور مىپردازند ، اگر باطل به صورت خالص خودنمايى مىكرد از ديده هيچ صاحب عقلى پنهان نمىماند ، و هر گاه حق از آميزش به باطل خالص مىشد اختلافى رخ نمىداد ، ولى بخشى از اين مىگيرند و بخشى از آن ، و ممزوج مىكنند ، اينجا است كه شيطان بر دوستان خود چيره مىشود ، و آنهايى كه توفيق الهى يارشان شده رهايى مىيابند » ( 1 ) .
همين تعبير در كلام امام حسين سيد الشهداء ع در كربلا ديده مىشود كه وقتى صفوف اهل كوفه را همچون شب تاريك ، و سيل خروشانى ، در مقابل خود ديد ، فرمود : « عجب بندگان بدى هستيد ! اظهار اطاعت خدا و ايمان به رسول كرديد ولى اكنون آمدهايد ذريه پيامبر ص را به قتل برسانيد ،
لقد استحوذ عليكم الشيطان فانساكم ذكر اللَّه العظيم :
« شيطان بر شما چيره شده ، ياد
هامش
( 1 ) « اصول كافى » طبق نقل تفسير نور الثقلين جلد 5 صفحه 267 .