2 - علم .
مىدانيم مقام « شهيد » در اسلام والاترين مقام است ، در عين حال در حديثى از پيامبر اكرم ص مىخوانيم :
فضل العالم على الشهيد درجة ، و فضل الشهيد على العابد درجه . . . و فضل العالم على سائر الناس كفضلى على ادناهم ! :
« عالم يك درجه از شهيد بالاتر است ، و شهيد يك درجه از عابد . . . و برترى عالم بر ساير مردم مانند برترى من بر كوچكترين آنها است ( 1 ) .
در حديث ديگرى از امير مؤمنان على ع مىخوانيم :
من جاءته منيته و هو يطلب العلم فبينه و بين الانبياء درجة ! :
« كسى كه مرگ او فرا رسد در حالى كه در طلب علم است ، ميان او و پيامبران يك درجه فاصله است » ! ( 2 ) .
مىدانيم در شبهاى ماهتابى مخصوصا شب چهاردهم ماه كه « بدر كامل » است ، ستارگان در نور ماه محو مىشوند ، و جالب اينكه در مقايسه عالم و عابد در حديث ديگرى از پيامبر ص آمده
فضل العالم على العابد كفضل القمر ليلة البدر على سائر الكواكب :
« برترى عالم بر عابد همچون برترى ماه در شب بدر ، بر ساير ستارگان است » ( 3 ) .
جالب اينكه عابد عبادتى را انجام مىدهد كه هدف آفرينش انسان است ولى از آنجا كه روح عبادت معرفت است عالم بر او برترى فوق العاده دارد .
آنچه در باره برترى عالم بر عابد در روايات فوق آمده ، منظور از آن فاصله عظيم ميان اين دو است ، و لذا در حديث ديگرى تفاوت ميان اين دو بجاى يك درجه ، يكصد درجه ذكر شده كه فاصله هر درجه با درجه ديگر ، مقدار حركت سريع اسب در هفتاد سال است ! ( 4 ) .
هامش
( 1 و 2 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 253 .
( 3 و 4 ) « جوامع الجامع » ( مطابق نقل « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 264 - « قرطبى » جلد 9 صفحه 6470 ) .