دو معنى از نظر نتيجه به هم نزديك است هر چند از دو ريشه متفاوت گرفته شده .
« كبتوا » از ماده كبت ( بر وزن ثبت ) به معنى مانع شدن توام با عنف و ذليل كردن است ، اشاره به اينكه خداوند مجازات كسانى را كه با او و پيامبرش به مبارزه برمىخيزند ذلت و خوارى قرار مىدهد و آنها را از لطف بىكرانش منع مىكند ( 1 ) .
اين تعبير نظير تعبيرى است در آيه 114 بقره آمده است كه در باره افرادى كه مردم را از مساجد و عبادت خدا باز مىدارند و به مبارزه با آئين حق برمىخيزند ، مىفرمايد : لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الآخرة عذاب عظيم : « براى آنها خوارى در دنيا است و در آخرت عذاب دردناكى دارد .
و يا آنچه در آيه 33 سوره مائده در باره كسانى كه به محاربه با خدا و رسولش برمىخيزند و در زمين فساد مىكنند آمده است كه مىفرمايد : ذلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَلَهُمْ فِي الآخرة عذاب عظيم : « اين براى آنها مايه خوارى در دنياست و در آخرت عذاب عظيمى دارند » .
سپس مىافزايد : « ما آيات روشنى نازل كرديم » ( * ( وَقَدْ أَنْزَلْنا آياتٍ بَيِّناتٍ ) * ) .
بنا بر اين به قدر كافى اتمام حجت شده و عذر و بهانه اى براى مخالفت باقى نمانده است ، و با اين حال اگر مخالفت كنند بايد مجازات شوند .
نه تنها در اين دنيا مجازات مىشوند بلكه « براى كافران عذاب خوار كننده در قيامت است » ( * ( وَلِلْكافِرِينَ عَذابٌ مُهِينٌ ) * ) .
به اين ترتيب در جمله قبل به عذاب دنيوى آنها اشاره شده ، و در اين
هامش
( 1 ) بعضى از مفسران « كبتوا » را به عنوان نفرين گرفتهاند ، و از آنجا كه نفرين از سوى خداوندى كه قادر بر همه چيز است دليل بر تحقق آن مىباشد نتيجه آن ذلت و خوارى اين گروه در دنيا است ، ولى ظاهر تعبير آيه اين است كه جمله خبريه است نه انشائيه .