ولى دو طرف اين ديوار عظيم ، يا اين در ، كاملا با هم متفاوت است « درونش رحمت است و بيرونش عذاب » ( * ( باطِنُه فِيه الرَّحْمَةُ وَظاهِرُه مِنْ قِبَلِه الْعَذابُ ) * ) .
« سور » در لغت به معنى ديوارى است كه در گذشته براى حفاظت به دور شهرها مىكشيدند ، و در فارسى از آن تعبير به « بارو » مىشود ، و در فواصل مختلف نيز برجهايى براى محافظان و نگهبانان داشت ، و لذا مجموعا تعبير به « برج و بارو » مىكردند .
قابل توجه اينكه مىگويد : « درون آن رحمت ، و برون آن عذاب است » يعنى مؤمنان همچون ساكنان شهر در درون اين باغ هستند ، و منافقان همچون بيگانگان در قسمت بيابانى قرار دارند ، قبلا نيز آنها در يك جامعه و در كنار هم زندگى مىكردند ، اما ديوارى عظيم از اعتقادات و اعمال مختلف آنها را از يكديگر جدا مىكرد ، در قيامت نيز همين معنى مجسم مىگردد .
اما اين « در » براى چيست ؟ ممكن است براى اين باشد كه منافقان از اين در نعمتهاى بهشتى را ببينند و حسرت ببرند ، يا اينكه افرادى كه كمتر آلودهاند پس از اصلاح از آن بگذرند و در كنار مؤمنان قرار گيرند .
اما اين ديوار چنان نيست كه مانع عبور صدا باشد ، لذا در آيه بعد مىافزايد :
« آنها را صدا مىزنند كه مگر ما با شما نبوديم » ؟ ! ( * ( يُنادُونَهُمْ أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ ) * ) .
هم در دنيا با شما در يك جامعه مىزيستيم ، و هم در اينجا در كنار شما بوديم چه شد كه ناگهان از ما جدا شديد ، و به روح و رحمت الهى رفتيد ، و ما را در چنگال عذاب رها كرديد ؟ ! « آنها در پاسخ مىگويند : آرى با هم بوديم » ( * ( قالُوا بَلى ) * ) .
در همه جا با هم بوديم ، در كوچه و بازار ، در سفر و حضر ، گاه همسايه هم بوديم ، و يا حتى گاه در يك خانه زندگى مىكرديم ، ولى از نظر مكتب
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 332
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٣٢