و نورشان پيشاپيش آنها حركت مىكند ، و « اصحاب اليمين » كه نور آنها در سمت راستشان است ، چرا كه نامه اعمالشان به دست راست آنها داده مىشود ، و نور از آن برمىخيزد ، اين احتمال نيز وجود دارد كه هر دو اشاره به يك گروه است و نور يمين كنايه از نورى است كه از اعمال نيك آنها برمىخيزد و تمام اطراف آنها را روشن مىسازد .
به هر حال اين نور راهنماى آنها به سوى بهشت برين است ، و در پرتو آن راه بهشت را به سرعت مىپيمايند .
از سوى ديگر بدون شك اين نور الهى چون از ايمان و عمل صالح برمىخيزد با تفاوت مراتب ايمان و عمل صالح مردم متفاوت است ، آنها كه ايمانى قوىتر دارند نورشان فاصله زيادى را روشن مىسازد ، و آنها كه مرتبه ضعيفترى دارند از نور كمترى برخوردارند ، تا آنجا كه نور بعضى تنها نوك انگشتان پاى آنها را روشن مىسازد ! ، چنان كه در تفسير على بن ابراهيم ذيل آيه مورد بحث اشاره شده است كه : يقسم النور بين الناس يوم القيامة على قدر ايمانهم « نور در ميان مردم در روز قيامت به اندازه ايمانشان تقسيم مىشود » ( 1 ) .
اينجاست كه به احترام آنها اين ندا از فرشتگان برمىخيزد : « بشارت باد بر شما امروز ، به باغهايى از بهشت كه نهرها زير درختانش جارى است » ( * ( بُشْراكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * ) .
« جاودانه در آن خواهيد ماند ، و اين پيروزى و رستگارى بزرگى است » ( * ( خالِدِينَ فِيها ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * ) .
اما منافقان كه در تاريكى وحشتناك كفر و نفاق و گناه قرار گرفتهاند در اين هنگام فريادشان بلند مىشود و ملتمسانه از مؤمنان تقاضاى نور مىكنند ،
هامش
( 1 ) « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 241 حديث 60 .