* ( الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ ) * ) .
گرچه مخاطب در اينجا پيامبر ص است ، ولى مسلما ديگران هم اين صحنه را مىبينند ، ولى چون شناسايى مؤمنان براى پيامبر ص لازم است تا آنها را مورد تفقد بيشترى قرار دهد با اين نشانه آنها را به خوبى مىشناسد .
گرچه مفسران در مورد اين « نور » احتمالات متعددى دادهاند ولى روشن است كه منظور از آن تجسم نور ايمان است ، چون تعبير به « نورهم » ( نور مردان و زنان با ايمان ) شده است ، و جاى تعجب نيست ، چرا كه در آن روز عقائد و اعمال انسانها تجسم مىيابد ، ايمان كه همان نور هدايت است به صورت روشنايى و نور ظاهرى مجسم مىگردد ، و كفر كه تاريكى مطلق است ، به صورت ظلمت ظاهرى مجسم مىگردد .
و لذا در آيه 8 سوره تحريم مىخوانيم يَوْمَ لا يُخْزِي اللَّه النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَه نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ « در آن روز كه خداوند پيامبر خود و كسانى را كه با او ايمان آوردند خوار نمىكند ، نورشان پيش روى آنها حركت مىكند » .
در آيات ديگر قرآن نيز آمده است كه خداوند « مؤمنان را از ظلمت به سوى نور هدايت مىكند » .
تعبير به « يسعى » ( از ماده سعى به معنى حركت سريع ) دليل بر اين است كه خود مؤمنان نيز با سرعت راه محشر را به سوى بهشت و كانون سعادت جاويدان مىپيمايند ، چرا كه حركت سريع نور آنها جدا از حركت سريع خودشان نيست .
قابل توجه اينكه تنها سخن از دو نور در ميان آمده ( نورى كه پيشاپيش روى مؤمنان در حركت است و نورى كه از طرف راست ) اين تعبير ممكن است اشاره به دو گروه مختلف از مؤمنان باشد ، « گروه مقربان » كه صورتى نورانى دارند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 329
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٩