وام دادن خود انواع و اقسامى دارد كه بعضى را « وام نيكو » و بعضى را وام كم ارزش و يا حتى بى ارزش مىتوان شمرد .
قرآن مجيد شرائط وام نيكو را در برابر خداوند يا به تعبير ديگر « انفاق ارزشمند » را در آيات مختلف بيان كرده است ، و بعضى از مفسران از جمعآورى آن ده شرط استفاده كردهاند .
1 - از بهترين قسمت مال انتخاب شود نه از اموال كم ارزش يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْه تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيه إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيه وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه غَنِيٌّ حَمِيدٌ : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد از اموال پاكيزه اى كه به دست آوردهايد ، يا از زمين براى شما خارج ساختهايم انفاق كنيد ، و به سراغ قسمتهاى ناپاك براى انفاق نرويد در حالى كه خودتان حاضر نيستيد آنها را بپذيريد مگر از روى اغماض ، و بدانيد خداوند بى نياز و شايسته ستايش است » ( بقره - 267 ) .
2 - از اموالى كه مورد نياز انسان است باشد ، چنان كه مىفرمايد وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ : « آنها ديگران را بر خود مقدم مىدارند هر چند شخصا شديدا نيازمند باشند » . ( حشر - 9 ) .
3 - به كسانى انفاق كند كه سخت به آن نيازمندند و اولويتها را در نظر گيرد لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّه : « انفاق شما ( مخصوصا ) براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا در محاصره قرار گرفتهاند » ( بقره 273 ) .
4 - انفاق اگر مكتوم باشد بهتر است : وَإِنْ تُخْفُوها وَتُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ : « هر گاه آنها را مخفى ساخته و به نيازمندان بدهيد براى شما بهتر است » ( بقره 271 ) .
5 - هرگز منت و آزارى با آن همراه نباشد يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذى : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد انفاقهاى خود
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 323
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٣