و در پايان مىافزايد : « و او به آنچه بر دلها حاكم است آگاه است » ( * ( وَهُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ) * ) .
همانگونه كه اشعه حياتبخش آفتاب و روشنايى روز در اعماق تاريكى شب نفوذ مىكند و همه جا را روشن مىسازد ، علم پروردگار نيز در تمام زواياى قلب و جان انسان نفوذ مىكند و همه اسرار آن را روشن مىسازد .
قابل توجه اينكه در آيات قبل سخن از آگاهى خداوند نسبت به اعمال ما بود ( * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ) * ) و در اينجا سخن از آگاهى او نسبت به نيات و عقائد و افكار ما است ( * ( وَهُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ) * ) .
كلمه « ذات » چنان كه قبلا هم اشاره كردهايم در لغت عرب به معنى « عين و حقيقت » نيامده است ، و اين اصطلاحى است از سوى فلاسفه ، بلكه « ذات » در لغت به معنى « صاحب چيزى » است ، بنا بر اين « ذات الصدور » اشاره به نيات و اعتقاداتى است كه قلوب انسانها را در اختيار خود گرفته است و بر آن حاكم است ( دقت كنيد ) .
و چه زيبا است كه انسان تمام اين صفات الهى را از اعماق جان باور كند و حضور او را در اعمال و در نيات و عقائد خود احساس نمايد ، آيا با اين احساس امكان دارد از جاده اطاعت و بندگى خارج شده ، در طريق عصيان و زشتى گام بگذارد ؟ !
نكته : آيات اسم اعظم خدا
مىدانيم فلاسفه و متكلمان صفات خدا را به دو دسته تقسيم كردهاند :
« صفات ذات » كه بيان اوصاف جمال و جلال او است و « صفات فعل » كه بيانگر افعالى است كه از ذات مباركش صادر مىشود .