اوصاف الهى است آغاز مىشود ، اوصافى كه شناخت آنها سطح معرفت انسانى را بالا مىبرد و به ذات مقدس او آشنا مىكند ، اوصافى كه هر كدام به گوشه اى از صفات جلال و جمال او اشاره دارد ، و هر قدر انديشمندان بيشتر در آن بينديشند به حقايق تازه اى دست مىيابند .
چنان كه در حديثى از امام على بن الحسين ع مىخوانيم : « وقتى در باره توحيد از حضرتش سؤال كردند در پاسخ فرمود :
ان اللَّه عز و جل علم انه يكون فى آخر الزمان اقوام متعمقون فانزل اللَّه تعالى : « قُلْ هُوَ اللَّه أَحَدٌ ) * » و الآيات من سورة الحديد ، الى قوله : « عليم بذات الصدور » ، فمن رام وراء ذلك فقد هلك :
« خداوند متعال مىدانست كه در آخر زمان اقوامى مىآيند كه در مسائل تعمق و دقت مىكنند ، لذا سوره قل هو اللَّه احد و آيات آغاز سوره حديد ، تا عليم بذات الصدور ، را نازل فرمود ، پس هر كس ما وراى آن را طالب باشد هلاك مىشود » ( 1 ) .
از اين حديث استفاده مىشود كه اين آيات حد اكثر معرفت ممكن را به تشنه كامان مىدهد .
به هر حال ، نخستين آيه اين سوره از تسبيح و تنزيه خدا شروع كرده مىفرمايد : « آنچه در آسمانها و زمين است همواره براى خدا تسبيح مىگويد ، و او است قادرى شكست ناپذير و حكيم على الاطلاق » ( * ( سَبَّحَ لِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ) * ) .
سوره گذشته با امر به تسبيح پايان گرفت ، و اين سوره با تسبيح الهى شروع مىشود ، و قابل توجه اينكه در سورههاى « مسبحات » كه با تسبيح الهى آغاز مىشود در سه مورد تسبيح به صورت صيغه ماضى ( سبح ) آمده است ( حديد و حشر و صف ) و در دو مورد به صورت صيغه مضارع يعنى يسبح ( جمعه و تغابن ) ، اين
هامش
( 1 ) اصول كافى طبق نقل تفسير نور الثقلين جلد 5 صفحه 231 .