كارى از دست هيچكس ساخته نيست .
آرى ضعف و ناتوانى كامل انسان ، در اين لحظات حساس آشكار مىشود ، نه تنها در زمانهاى گذشته كه امروز با تمام تجهيزات فنى و پزشكى و حضور تمام وسائل درمانى ، اين ضعف و زبونى به هنگام احتضار درست همانند گذشته مشهود و آشكار است .
قرآن مجيد در تكميل بحثهاى معاد و پاسخگويى به منكران و مكذبان ، ترسيم گويايى از اين لحظه كرده ، مىگويد : « پس چرا هنگامى كه جان به گلوگاه مىرسد ، توانايى بازگرداندن آن را نداريد » ؟ ! ( * ( فَلَوْ لا إِذا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ ) * ) ( 1 ) .
« و شما در اين حال نظاره مىكنيد و كارى از دستتان ساخته نيست » ( * ( وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ ) * ) .
مخاطب در اينجا اطرافيان محتضرند ، از يك سو نظاره حال او را مىكنند ، و از سوى ديگر ضعف و ناتوانى خود را مشاهده مىنمايند و از سوى سوم توانايى خدا را بر همه چيز و بودن مرگ و حيات در دست او ، و نيز مىدانند خودشان همچنين سرنوشتى را در پيش دارند ( 2 ) .
سپس مىافزايد : « در حالى كه ما به او نزديكتريم از شما ، و فرشتگان
هامش
( 1 ) آيه محذوفى دارد كه از آيات بعد استفاده مىشود و در تقدير چنين است :
« فلو لا اذا بلغت الحلقوم لا ترجعونها و لا تملكون شيئا » ( مؤنث بودن فعل در اينجا به خاطر آن است كه به « نفس » باز مىگردد ) .
( 2 ) اينكه بعضى احتمال دادهاند مخاطب در اينجا شخص محتضر است بسيار بعيد به نظر مىرسد زيرا آيه بعد به خوبى روشن مىسازد كه مخاطب اطرافيان او هستند .