مفاهيم بزرگ و بى مانند را در خود جاى دهد ، و تنها شبحى از آن را در ذهن ما ترسيم مىكند .
سپس براى آخرين بار ( و سى و يكمين مرتبه ) اين سؤال را از انس و جن و از تمام افراد مىكند : « كدامين نعمت از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مىكنيد » ؟ ! ( * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * ) .
نعمتهاى معنوى ؟ يا نعمتهاى مادى ؟ نعمتهاى اين جهان ؟ يا نعمتهاى بهشتى ؟
نعمتهايى كه سر تا پاى وجود شما را فرا گرفته و دائما غرق در آنيد ، و گاه بر اثر غرور و غفلت همه آنها را به دست فراموشى مىسپريد ، و از بخشنده اينهمه نعمتها و كسى كه در انتظار نعمتهايش در آينده هستيد غافل مىشويد ؟ كداميك را منكر هستيد ؟
و در آخرين آيه اين سوره مىفرمايد : « پر بركت و زوال ناپذير است نام پروردگارت كه صاحب جلال و اكرام است » ( * ( تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَالإِكْرامِ ) * ) .
« تبارك » از ريشه « برك » ( بر وزن درك ) به معنى سينه شتر است ، و از آنجا كه شتران هنگامى كه در جايى مىخوابند و ثابت مىمانند سينه خود را به زمين مىچسبانند اين واژه به معنى ثابت ماندن و پايدار و با دوام بودن به كار رفته است ، و نيز از آنجا كه سرمايه با دوام و زوال ناپذير فوائد زياد دارد به موجود پرفايده « مبارك » گفته مىشود ، و شايسته ترين كسى كه اين عنوان براى او سزاوار است ذات پاك خداوند است كه سرچشمه همه خيرات و بركات مىباشد .
اين تعبير به خاطر آن است كه در اين سوره انواع نعمتهاى الهى ، در زمين و آسمان ، در خلقت بشر ، و در دنيا و آخرت آمده است ، و از آنجا كه اينها همه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 186
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٦