در حديث ديگرى از امام صادق ع مىخوانيم كه در تفسير همين آيه فرمود :
لا تقولن الجنة واحدة ، ان اللَّه يقول : « * ( وَمِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ ) * » و لا تقولن درجة واحدة ان اللَّه يقول : « درجات بعضها فوق بعض » انما تفاضل القوم بالاعمال :
« نگو بهشت يكى است ، چرا كه خداوند مىگويد : « غير از آن دو بهشت ، دو بهشت ديگر است » ، و نگو درجه واحدى است ، چرا كه خداوند مىفرمايد : « درجاتى است كه بعضى بالاتر از بعض ديگر است « و اين تفاوت به خاطر اعمال مىباشد » ( 1 ) .
روى همين اصل در حديثى از پيامبر ص آمده است :
جنتان من ذهب للمقربين ، و جنتان من و رق لاصحاب اليمين :
« دو بهشت از طلا است براى مقربان ، و دو بهشت از نقره براى اصحاب اليمين » ( 2 ) .
سپس مىافزايد : « كداميك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مىكنيد » ( * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * ) .
بعد به پنج ويژگى اين دو بهشت كه بعضى با آنچه در باره دو بهشت سابق گفته شد شباهت دارد و بعضى متفاوت است پرداخته ، مىگويد : « هر دو كاملا خرم و سرسبزند » ( * ( مُدْهامَّتانِ ) * ) .
« مدهامتان » از ماده « ادهيمام » و از ريشه « دهمه » ( بر وزن تهمه ) در اصل به معنى « سياهى » و « تاريكى شب » است ، سپس به سبز پر رنگ نيز اطلاق شده است ، و از آنجا كه چنين رنگى نشانه نهايت شادابى و طراوت گياهان
هامش
( 1 ) همان مدرك .
( 2 ) « در المنثور » جلد 6 صفحه 146 - چنان كه گفتيم تعبير به طلا و نقره ممكن است اشاره به تفاوت مرتبه اين دو بهشت باشد .