در اينكه آيه فوق مربوط به قيامت است ، يا دنيا ، و يا هر دو ؟ در ميان مفسران گفتگو است ، و چون آيات قبل و بعد از آن ناظر به رويدادهاى سراى ديگر است به نظر مىرسد كه اين آيه نيز مربوط به فرار از چنگال عدالت الهى در قيامت باشد .
ولى بعضى با توجه به جمله « * ( لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ) * » ( نمىتوانيد بگذريد مگر با قدرت و نيرو ) آن را اشاره به مسافرتهاى فضايى بشر دانستهاند كه قرآن شرط آن را داشتن سلطه علمى و صنعتى بر اين كار دانسته است .
اين احتمال نيز داده شده كه هم ناظر به رستاخيز باشد ، و هم ناظر به دنيا ، يعنى نه در اينجا قادريد بدون قدرت در اقطار آسمان نفوذ كنيد ، و نه در آنجا ، منتها ، در اينجا وسيله محدودى در اختيار شما قرار دارد ، اما در آنجا هيچ وسيله اى نيست .
بعضى نيز تفسير چهارمى براى آن گفتهاند كه منظور نفوذ فكرى و علمى در اقطار آسمانها است كه با قدرت استدلال براى بشر امكانپذير است .
ولى تفسير اول از همه مناسبتر به نظر مىرسد و مؤيد آن بعضى از اخبارى است كه در منابع اسلامى در اين زمينه نقل شده از جمله در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم : « روز قيامت خداوند بندگان را در محل واحدى جمع مىكند و به فرشتگان آسمان پائين وحى مىفرستد فرود آييد ، آنها كه دو برابر جمعيت روى زمين از جن و انس هستند فرود مىآيند ، سپس اهل آسمان دوم كه آنها نيز دو برابر همه مىباشند فرود مىآيند ، و به همين ترتيب فرشتگان هفت آسمان فرود مىآيند و همچون هفت حجابى گرداگرد انس و جن را احاطه مىكنند ، اينجاست كه منادى صدا مىزند : اى جمعيت جن و انس اگر مىتوانيد از اقطار آسمانها و زمين بگذريد ، اما هرگز نمىتوانيد جز با قدرت الهى و در اينجا مىبينند اطراف آنها را هفت گروه عظيم از فرشتگان فرا گرفتهاند ( و راهى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٩