در تعقيب آيه گذشته كه از مساله حساب دقيق الهى سخن مىگفت باز جن و انس را مخاطب ساخته مىگويد : « اى جمعيت جن و انس ! هر گاه به راستى مىخواهيد از مجازات و كيفر الهى بر كنار مانيد اگر مىتوانيد از مرزهاى آسمانها و زمين بگذريد ، و از حيطه قدرت او خارج شويد ، ولى هرگز قادر بر اين كار نيستيد مگر با نيرويى الهى ، و چنين نيروى الهى نيز در اختيار شما نيست » ( * ( يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطارِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ) * ) .
به اين ترتيب شما هرگز ياراى فرار از دادگاه عدل خدا و پيامدهاى آن را نداريد ، هر جا برويد ملك خدا است ، و هر كجا باشيد محل حكومت او است ، آرى اين موجود ضعيف و ناتوان كجا مىتواند از عرصه قدرت خداوند بگريزد همانگونه كه امير مؤمنان على ع در دعاى روحپرور كميل عرضه مىدارد :
و لا يمكن الفرار من حكومتك .
« معشر » در اصل از « عشر » به معنى « عدد ده » گرفته شده است ، و چون عدد ده يك عدد كامل است واژه « معشر » به جمعيت كاملى گفته مىشود كه از اصناف و طوائف مختلف تشكيل گردد .
« اقطار » جمع « قطر » به معنى اطراف چيزى است .
« تنفذوا » از ماده نفوذ در اصل به معنى پاره كردن و عبور كردن از چيزى است ، و تعبير به « من اقطار » اشاره به اين است كه جوانب آسمانها را بشكافيد و از آن بگذريد ، و به خارج آنها سفر كنيد .
ضمنا مقدم داشتن « جن » در اينجا ممكن است به خاطر اين باشد كه آنها آمادگى بيشترى براى سير آسمانها دارند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٨