مشغول نمىسازد « لا يشغله شان عن شان » ولى با اينحال تعبير به « سنفرغ » جالب است ، چرا كه اين تعبير معمولا در موردى گفته مىشود كه شخصى تمام كارهاى خود را رها مىكند ، تا با حواس جمع به كارى بپردازد ، و اين تنها در مورد مخلوقاتى است كه به حكم محدوديت هر گاه توجه به چيزى كنند از چيز ديگر باز مىمانند .
ولى اين تعبير در مورد خداوند چيزى جز تاكيد هر چه بيشتر بر مساله رسيدگى به حساب نخواهد بود ، به گونه اى كه هيچ مثقال ذرهاى از قلم نخواهد افتاد ، و چه عجيب است كه خداوند بزرگ حساب بندگان كوچك خود را بر عهده گيرد ، و چه هولناك و وحشتناك است يك چنين محاسبه ؟ ! « ثقلان » از ماده « ثقل » ( بر وزن كبر ) به معنى بار سنگين است ، و به معنى وزن نيز آمده است ، اما « ثقل » ( بر وزن خبر ) معمولا به متاع و بار مسافر گفته مىشود ، و اطلاق آن بر گروه جن و انس به خاطر سنگينى معنوى آنهاست ، چرا كه خداوند به آنها از نظر عقل و شعور و علم و آگاهى وزن و ارزش خاصى داده است ، هر چند از نظر جسمى نيز در مجموع سنگينى قابل ملاحظه اى دارند ، و لذا در « آيه 2 سوره زلزال » مىخوانيم : وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقالَها كه يكى از معانى آن خروج انسانها از قبرها به هنگام رستاخيز است ، ولى به هر حال اين تعبير آيه مورد بحث بيشتر توجه به جنبه معنوى دارد ، به خصوص اينكه در مورد گروه جن به نظر مىرسد از نظر جسمى وزن چندانى نداشته باشند .
اين نكته نيز قابل تذكر است كه ذكر خصوص اين دو گروه به خاطر آن است كه عمده كسانى كه مكلف به تكاليف الهى هستند همينها مىباشند .
و بعد از ذكر اين معنى باز اين سؤال را تكرار مىفرمايد : كدامين يك از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مىكنيد « ( * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 147
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٧