يهود است كه معتقد بودند خداوند روز « شنبه » همه كارها را تعطيل مىكند ! و هيچ حكم و فرمانى نمىدهد ! ( 1 ) ! قرآن مىگويد : برنامه آفرينش و تدبير او لحظه اى تعطيلبردار نيست .
و باز به دنبال اين نعمت مستمر و پاسخگويى به نيازهاى همه مخلوقات و اهل آسمانها و زمين تكرار مىكند كه : « كدامين نعمت از نعمتهاى پروردگارتان را انكار مىكنيد » ؟ ! ( * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * ) .
نكتهها :
1 - حقيقت « فنا » چيست ؟
اينكه در آيات فوق خوانديم همه كس جز خدا فانى مىشود به معنى نابودى مطلق نيست ، به اين معنى كه حتى روح انسان نيز نابود مىشود ، و يا خاكهاى حاصل از جسم او معدوم مىگردد ، چرا كه آيات قرآن تصريح به وجود برزخ تا روز رستاخيز مىكند ( 2 ) و از سوى ديگر بارها مىگويد كه مردگان در قيامت از قبرها برمىخيزند ( 3 ) .
و استخوانهاى پوسيده و « عظم رميم » به فرمان خدا لباس حيات در تن مىپوشند ( 4 ) .
و اينها همه گواه براى اين است كه فنا در اين آيه و آيات مشابه به معنى به هم ريختن نظام جسم و جان ، و قطع پيوندها ، و بر هم خوردن نظم عالم خلقت
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 202 .
( 2 ) مؤمنون - 100 .
( 3 ) يس - 51 .
( 4 ) يس - 79 .