و اينكه « كنيز » را « جاريه » مىگويند به خاطر حركت و كوشش او در انجام خدمات است ، و نيز اگر به دختر جوان « جاريه » گفته مىشود به خاطر جريان نشاط جوانى در وجود است .
« و منشآت » جمع « منشا » اسم مفعول از « انشاء » به معنى ايجاد است و جالب اينكه در عين تعبير به منشآت كه حكايت از مصنوع بودن كشتى به وسيله انسان مىكند مىفرمايد « و له » ( از براى خدا است . . . ) اشاره به اينكه مخترعان و سازندگان كشتى از خواص خداداد كه در مصالح مختلفى كه در كشتىها به كار مىرود استفاده مىكنند همچنين از خاصيت سيال بودن آب درياها ، و نيروى وزش بادها بهره مىگيرند ، و خدا است كه در آن مواد ، و در دريا و باد اين خواص و آثار را آفريده .
و لذا در جاى ديگر قرآن تعبير به « تسخير » شده وَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِه : « خداوند كشتى را مسخر فرمان شما كرد كه به فرمانش در دريا به حركت درآيد » ( ابراهيم 32 ) .
بعضى « منشا » را از ماده « انشاء » به معنى « مرتفع ساختن » تفسير كردهاند ، و آن را اشاره به كشتيهاى بادبانى مىدانند كه از برافراشتن بادبانها و قرار دادن آنها در مسير بادها به عنوان نيروى محرك كشتيها استفاده مىكردند .
« اعلام » جمع « علم » ( بر وزن قلم ) به معنى « كوه » است هر چند در اصل به معنى علامت و اثرى است كه از چيزى خبر مىدهد ، و چون كوهها از دور نمايان هستند از آنها تعبير به « علم » شده است همانگونه كه پرچم را نيز علم مىگويند .
به اين ترتيب قرآن روى كشتيهاى بزرگ كه بر صفحه اقيانوسها و درياها حركت مىكنند تكيه كرده است ، و بر خلاف آنچه بعضى تصور مىكنند كشتيهاى بزرگ مخصوص عصر موتور و بخار نيست ، در داستان جنگهاى يونانيان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٩