در آن زمان براى آنها كاملا مشخص نبوده است ، از جمله اينكه گفتهاند : منظور از اين دو دريا درياى فارس و درياى روم است ، در حالى كه امروز مىدانيم اين هر دو دريا آب شور دارد و برزخى در ميان آن دو نيست .
يا اينكه گفتهاند : منظور درياى آسمان است ، و درياى زمين كه اولى شيرين و دومى شور است ، در حالى كه مىدانيم دريايى در آسمان وجود ندارد جز ابرها و بخاراتى كه از اقيانوسهاى زمين برمىخيزد .
يا اينكه گفتهاند : منظور از درياى شيرين آبهاى زيرزمينى است ، كه با آبهاى درياها مخلوط نمىشود ، و برزخ ميان اين دو ديوارهاى اين مخازن آنها است .
در حالى كه مىدانيم در زيرزمين چيزى به صورت دريا كمتر يافت مىشود ، بلكه ذرات آب در لابلاى ذرات خاك و شن مرطوب مخفى و پنهان است هنگامى كه در نقطه اى چاه مىكنند اين رطوبتها تدريجا جمع شده و آب ظاهر مىگردد ، بعلاوه لؤلؤ و مرجان كه در آيات بعد به آن اشاره شده از آبهاى زيرزمينى به دست نمىآيد .
پس منظور از اين دو دريا چيست ؟
سابقا در تفسير سوره فرقان به اين واقعيت اشاره كرديم كه رودخانههاى عظيم آب شيرين هنگامى كه به درياها و اقيانوسها مىريزند معمولا دريايى از آب شيرين در كنار ساحل تشكيل مىدهند و آب شور را به عقب مىرانند و عجب اينكه تا مدت زيادى اين دو آب شيرين و شور به خاطر تفاوت درجه غلظت به هم آميخته نمىشوند .
در مسافرت با هواپيما در مناطقى كه اين رودخانهها به دريا مىريزند منظره درياهاى آب شيرين و شور كه در كنار هم قرار دارند و از هم جدا هستند به خوبى از بالا نمايان است ، و هنگامى كه كناره اين آبها به يكديگر مخلوط
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 125
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٥