را وسيله شناخت او قرار ندهند ؟ و چرا در آستان مقدسش سر تعظيم فرود نياورند ؟ ! تعبير به « اى » اشاره به اين است كه هر يك از اين نعمتها دليل بر مقام ربوبيت پروردگار و لطف و احسان او است ، تا چه رسد به مجموع آنها .
نكتهها :
شناخت نعمتها نردبان معرفت اللَّه است
كمى دقت در نعمتهاى دوازدهگانه فوق ( نعمت قرآن ، خلقت انسان ، تعليم بيان ، حساب منظم زمان ، آفرينش گياهان و انواع اشجار ، آفرينش آسمان ، حاكميت قوانين ، آفرينش زمين با ويژگيهايش ، خلقت ميوهها ، خلقت نخل ، آفرينش حبوبات ، و خلقت گلها و گياهان معطر ) با جزئيات و ريزه كاريها و اسرارى كه در هر يك نهفته است كافى است كه حس شكرگزارى را در انسان برانگيزد ، و او را به دنبال عرفان و شناخت مبدأ اين نعمتها بفرستد .
و به همين دليل خداوند متعال از بندگانش بعد از ذكر اين نعمتها نسبت به يك يك آنها اقرار مىگيرد ، و اين جمله را در آيات آينده نيز بعد از ذكر نعمتهاى ديگر تكرار مىكند كه مجموعا 31 بار مىشود .
اين تكرار نه تنها منافاتى با فصاحت ندارد بلكه خود يكى از فنون فصاحت است ، اين درست به آن مىماند كه پدرى فرزند فراموشكارش را مخاطب ساخته مىگويد : آيا فراموش كردى كودكى خرد و ناتوان بودى ؟ چه خون جگرها براى پرورش تو خوردم ؟
آيا فراموش كردى بيمار شدى و بهترين طبيبان را براى تو حاضر ساخته ؟
و براى دارو و درمانت چه زحمتها كه نكشيدم .