: « او كسى است كه زمين را » رام « و » مسخر « شما قرار دارد ، در جادهها و طرق مختلف آن حركت كنيد ، و از رزق الهى كه در آن آفريده شده است استفاده كنيد » .
و به اين ترتيب هشتمين نعمت بزرگ را در اين سلسله مشخص مىسازد .
در آيه بعد به سراغ نهمين و دهمين نعمت كه بخشى از مواد غذايى انسان را تشكيل مىدهد رفته ، مىگويد : « در زمين ميوهها و نخلهاى پر شكوفه است » ( * ( فِيها فاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذاتُ الأَكْمامِ ) * ) .
« فاكهة » به معنى هر گونه ميوه است ( چنان كه راغب در مفردات گفته ) و اينكه بعضى آن را به معنى همه ميوهها به استثناى خرما و رطب تفسير كردهاند دليلى ندارد جز اينكه « نخل » به صورت جداگانه در آيه ذكر شده است ، در حالى كه ممكن است اين تكرار به خاطر اهميتى باشد كه در نخل و خرما است ، در ذيل آيه 11 سوره نحل و آيه 25 سوره مريم بحث مشروحى در باره فوائد خرما از نظر غذايى و مواد مختلف حياتبخش آن داشتهايم ) ( 1 ) .
« اكمام » جمع « كم » ( بر وزن جن ) به غلافى مىگويند كه ميوه را مىپوشاند و « كم » ( بر وزن قم ) به معنى آستين است كه دست را مىپوشاند ، و « كمه » ( بر وزن قبه ) به معنى شب كلاهى است كه سر را مىپوشاند ( 2 ) .
انتخاب اين توصيف در مورد ميوه درخت نخل كه در آغاز در غلافى پنهان
هامش
( 1 ) به جلد 13 تفسير نمونه صفحه 46 به بعد ، و همچنين به جلد 11 صفحه 172 به بعد مراجعه نمائيد .
( 2 ) در اين زمينه در جلد بيستم صفحه 315 به بعد شرحى آوردهايم ( ذيل آيه 47 سوره فصلت ) .