ورقى دفترى است معرفت كردگار « ! ( 1 ) .
البته اين احتمال نيز داده شده كه منظور از نجم در آيه فوق ستارگان آسمان باشد ، ولى آنچه در بالا گفتيم با قرائن موجود در آيه متناسبتر و سازگارتر است .
نكته : نظرى به چند روايت
در منابع اسلامى ذيل آيات فوق رواياتى نقل شده كه از قبيل تفسير كلى به مصداق روشن است ، و هر كدام قسمتى از آيات را تبيين مىكند از جمله :
در حديثى از امام صادق مىخوانيم كه در تفسير « علمه البيان » فرمود :
البيان الاسم الاعظم الذى به علم كل شىء :
« بيان همان اسم اعظم است كه به وسيله آن همه چيز دانسته مىشود » ( 2 ) .
در باره اسم عظم و تفسير آن بحثى در جلد 7 صفحه 30 ( ذيل آيه 180 سوره اعراف ) داشتيم .
در حديث ديگرى از امام على بن موسى الرضا ع آمده است كه منظور از « * ( الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ ) * » اين است كه خداوند قرآن را به پيامبر ص تعليم فرمود ، و منظور از « * ( خَلَقَ الإِنْسانَ ) * » آفرينش امير مؤمنان على ع و « * ( عَلَّمَه الْبَيانَ ) * » بيان تمام امورى است كه مردم به آن نيازمندند .
روشن است كه روايات فوق عموميت مفاهيم اين آيات را محدود نمىكند هر چند ما را به مصاديق روشن آن رهنمون مىگردد .
هامش
( 1 ) در باره معنى « سجود موجودات مختلف عالم هستى » مشروحا در جلد 14 صفحه 48 به بعد ( ذيل آيه 18 سوره حج ) بحث كردهايم همچنين در جلد 12 صفحه 133 به بعد ( ذيل آيه 44 سوره اسرا ) بحثهاى مفصلى داشتهايم .
( 2 ) تفسير مجمع البيان جلد 9 صفحه 197 .