فوق العاده مهم آن در زندگى انسانها روشنتر مىگردد .
اينجاست كه مىفهميم چرا بعد از نعمت خلقت انسان سخن از تعليم بيان در اين سوره رحمن كه مجموعه اى است از مواهب پروردگار به ميان آمده .
سپس به سراغ چهارمين نعمت بزرگ از مواهب خداوند رحمن رفته ، مىگويد : « خورشيد و ماه بر طبق حساب منظمى جريان دارند » ( * ( الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبانٍ ) * ) ( 1 ) .
اصل وجود خورشيد از بزرگترين نعمتها براى انسان است ، چرا كه بدون نور و حرارت حاصل از آن زندگى در منظومه شمسى غير ممكن است ، و سابقا نيز گفتهايم هر جنبش و حركتى در كره خاكى ما صورت مىگيرد سر چشمه اصلى آن نور و حرارت خورشيد است ، نمو و رشد گياهان و تمام مواد غذايى ، بارش بارانها ، وزش بادها ، همه ببركت اين موهبت الهى است .
ماه نيز به سهم خود نقش مهمى را در حيات انسان ايفا مىكند ، علاوه بر اينكه چراغ شبهاى تاريك او است ، جاذبه آن كه سرچشمه جزر و مد در اقيانوسهاست عاملى است براى بقاء حيات در درياها و مشروب ساختن بسيارى از سواحل كه رودخانهها در مجاورت آن به دريا مىريزند .
و افزون بر همه اينها نظام ثابت حركت اين دو حركت ( يا به تعبير ديگر حركت ماه به دور زمين و حركت زمين به دور خورشيد ) كه سبب پيدايش منظم شب و روز سال و ماه و فصول مختلف است ، سبب نظم زندگى انسانها و برنامه ريزى براى امور تجارى و صنعتى و كشاورزى است كه اگر اين سير منظم نبود
هامش
( 1 ) « حسبان » بر وزن « غفران » مصدر است ، و به معنى حساب و نظم و ترتيب مىباشد ، و آيه محذوفى دارد و در تقدير چنين است : و الشمس و القمر تجريان بحسبان » .