اين آيه اشاره به گروهى از مردان و زنان مسلمان است كه به اسلام پيوستند ولى به عللى قادر به مهاجرت نشده ، و در مكه مانده بودند .
اگر مسلمانان به مكه حمله مىكردند جان اين گروه از مسلمانان مستضعف مكه به خطر مىافتاد ، و زبان مشركان باز مىشد ، و مىگفتند لشكر اسلام نه بر مخالفان خود رحم مىكند و نه حتى به پيروان و موافقان ، و اين عيب و عار بزرگى بود .
بعضى نيز گفتهاند مراد از اين عيب لزوم كفاره و ديه قتل خطا است ، ولى معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد .
« معرة » از ماده « عر » ( بر وزن شر ) و « عر » ( بر وزن حر ) در اصل به معنى بيمارى جرب ، يك نوع عارضه شديد پوستى است ، كه عارض بر انسان يا حيوانات مىشود ، سپس توسعه داده شده و به هر گونه زيان و ضررى كه به انسان مىرسد اطلاق شده است .
سپس براى تكميل اين سخن مىافزايد : « هدف اين بود كه خداوند هر كس را مىخواهد در رحمت خود وارد كند » ( * ( لِيُدْخِلَ اللَّه فِي رَحْمَتِه مَنْ يَشاءُ ) * ) .
آرى خدا مىخواست مؤمنان مستضعف « مكه » مشمول رحمت او باشند ، و صدمه اى به آنها نرسد .
اين احتمال نيز داده شده كه يك هدف از « صلح حديبيه » اين بود كه گروهى از مشركان كه قابل هدايت بودند ، هدايت شوند و وارد رحمت خدا گردند .
تعبير به * ( « مَنْ يَشاءُ ) * » ( هر كس را بخواهد ) به معنى كسانى است كه شايستگى و لياقت دارند ، زيرا مشيت الهى هميشه از حكمت او سرچشمه مىگيرد ، و حكيم بدون دليل اراده اى نمىكند ، و بيحساب كارى انجام نمىدهد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٢