اين يك قانون هميشگى الهى است كه اگر مؤمنان در امر جهاد ضعف و سستى نشان ندهند ، و با قلبى پاك و نيتى خالص به مبارزه با دشمنان برخيزند ، خدا آنها را پيروز مىكند ، ممكن است گاهى در اين امر به منظور امتحان يا اهداف ديگرى دير و زودى باشد اما قطعا پيروزى نهايى با آنها است .
اما در مواردى همچون ميدان « احد » كه جمعى از فرمان پيامبر خدا ص سرپيچى كردند و گروهى نيات خود را آلوده به عشق دنيا ساختند و به جمع غنائم پرداختند ، سرانجام شكست تلخى دامانشان را گرفت ، و بعدا نيز چنين است .
نكته مهمى را كه اين آيات تعقيب مىكند اين است كه قريش ننشينند و بگويند افسوس كه ما قيام نكرديم و اين گروه اندك را در هم نكوبيديم ، افسوس كه صيد به خانه آمد و از آن غفلت كرديم ، افسوس و افسوس ! ابدا چنين نيست ، گرچه مسلمانان نسبت به آنها اندك بودند ، و دور از وطن و مامن ، و فاقد سلاح كافى ، ولى با اينحال اگر درگيرى واقع شده بود باز هم به بركت نيروى ايمان و نصرت الهى پيروزى از آن آنها بود ، مگر در « بدر » يا در « احزاب » نفرات آنها كمتر و تجهيزات دشمن بيشتر نبود ؟ چگونه در هر دو مورد شكست دامان دشمن را گرفت .
به هر حال بيان اين واقعيت مايه تقويت روحيه مؤمنان ، و تضعيف روحيه دشمنان ، و پايان دادن به « اگر » و « مگر » منافقان بود ، و نشان داد كه حتى در شرائط نابرابر از نظر ظاهر ، اگر پيكارى رخ دهد پيروزى از آن مؤمنان خالص است ! نكته ديگرى كه در اين آيات تبيين شده اين است كه مىفرمايد : « او كسى است كه دست كفار را از شما در دل مكه باز داشت ، و دست شما را از
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 88
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٨