23 - اين سنت الهى است كه در گذشته نيز بوده است ، و هرگز براى سنت الهى تغيير و تبديلى نخواهى يافت .
24 - او كسى است كه دست آنها را از شما و دست شما را از آنها در دل مكه كوتاه كرد ، بعد از آنكه شما را بر آنها پيروز ساخت ، و خداوند به آنچه انجام مىدهيد بيناست .
25 - آنها كسانى هستند كه كافر شدند و شما را از ( زيارت ) مسجد الحرام بازداشتند ، و از رسيدن قربانيهاى شما به محل قربانگاه مانع گشتند ، و هر گاه مردان و زنان با ايمانى در اين ميان بدون آگاهى شما زير دست و پا از بين نمىرفتند و از اين راه عيب و عارى ناآگاهانه به شما نمىرسيد ( خداوند هرگز مانع اين جنگ نمىشد ) هدف اين بود كه خدا هر كس را مىخواهد در رحمت خود وارد سازد و اگر مؤمنان و كفار ( در مكه ) از هم جدا مىشدند كافران را عذاب دردناكى مىكرديم .
تفسير : اگر در حديبيه جنگى روى مىداد
اين آيات هم چنان ابعاد ديگرى از ماجراى عظيم « حديبيه » را بازگو مىكند ، و به دو نكته مهم در اين رابطه اشاره مىكند .
نخست اينكه : تصور نكنيد اگر در سرزمين « حديبيه » درگيرى ميان شما و مشركان مكه رخ مىداد ، مشركان برنده جنگ مىشدند ، چنين نيست « اگر كافران با شما در آنجا پيكار مىكردند به زودى پشت كرده از ميدان فرار مىنمودند ، سپس ولى و ياورى نمىيافتند » ( * ( وَلَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلا نَصِيراً ) * ) .
و اين منحصر به شما نيست « اين يك سنت الهى است كه در گذشته هم بوده است ، و هرگز براى سنت الهى تغيير و تبديل نخواهى يافت » ( * ( سُنَّةَ اللَّه الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّه تَبْدِيلًا ) * ) .