جعل ايديهم فى يده تاكيدا فاشبه ذلك فعل البايع و المشترى : « هنگامى كه بيعت با امير مىكردند براى تاكيد دست در دست او مىگذاشتند ، و اين شبيه كار فروشنده و خريدار بود » ( 1 ) .
قرائن نشان مىدهد كه بيعت از ابداعات مسلمين نيست ، بلكه سنتى بوده كه قبل از اسلام در ميان عرب رواج داشته است ، و به همين دليل در آغاز اسلام كه طايفه « اوس » و « خزرج » در موقع حج از مدينه به مكه آمدند و با پيامبر اسلام ص در عقبه بيعت كردند بر خورد آنها با مساله بيعت بر خورد با يك امر آشنا بود ، بعد از آن پيغمبر گرامى اسلام ص نيز در فرصتهاى مختلف با مسلمانان تجديد بيعت كرد كه يك مورد از آن همين « بيعت رضوان » در حديبيه بود ، و از آن گسترده تر بيعتى بود كه بعد از فتح مكه انجام گرفت كه در تفسير « سوره ممتحنه » شرح آن به خواست خدا خواهد آمد .
اما چگونگى « بيعت » به طور كلى از اين قرار بوده كه بيعت كننده دست به دست بيعت شونده مىداده و با زبان حال يا قال اعلام اطاعت و وفادارى مىنمود ، و گاه در ضمن بيعت شرائط و حدودى براى آن قائل مىشد ، مثلا بيعت تا پاى مال ، تا سر حد جان ، يا تا سر حد همه چيز حتى از دست دادن زن و فرزند .
و گاه بيعت تا سر حد عدم فرار ، و گاه تا سرحد موت بود ( اتفاقا اين هر دو معنى در مورد بيعت رضوان در تواريخ آمده است ) .
پيامبر اسلام بيعت زنان را نيز مىپذيرفت ، اما نه از طريق دست دادن ، بلكه چنان كه در تواريخ آمده ، دستور مىداد ظرف بزرگى از آب حاضر كنند ، او دست خود را در يك طرف ظرف فرو مىبرد ، و زنان بيعت كننده در طرف ديگر .
گاه در ضمن « بيعت » انجام كار يا ترك كارهايى را شرط مىكردند ،
هامش
( 1 ) مقدمه ابن خلدون صفحه 174 .