« و پيوسته در غفلت و بيخبرى و لهو و سرگرمى گناه آلود به سر مىبريد » ؟ ! ( * ( وَأَنْتُمْ سامِدُونَ ) * ) .
در حالى كه اينجا نه جاى خنده است و نه جاى غفلت و بيخبرى ، جاى گريه بر فرصتهاى از دست رفته ، طاعات ترك شده ، و معاصى و گناهانى است كه از شما سر زده است ، جاى بيدارى و جبران امورى است كه از دست رفته ، و بالآخره جاى توبه و انابه و بازگشت به سايه لطف خدا است .
« سامدون » از ماده « سمود » ( بر وزن جمود ) به معنى لهو و سرگرمى و بلند كردن سر از روى كبر و غرور است ، و در اصل به كار شتر هنگامى كه راه مىرود و سر خود را از روى بى اعتنايى به هوا بلند مىكند گفته مىشود .
اين متكبران مغرور همچون حيوانات به خواب و خور مشغولند ، در عيش و نوش غرقند ، و از حوادث دردناك و كيفرهاى شديدى كه در پيش دارند و نزديك است دامانشان را بگيرد بيخبرند .
در آخرين آيه اين سوره ، و به دنبال بحثهاى فراوانى كه پيرامون اثبات توحيد و نفى شرك بيان شد ، مىگويد : « اكنون كه چنين است براى خدا سجده كنيد و او را پرستش نمائيد » ( * ( فَاسْجُدُوا لِلَّه وَاعْبُدُوا ) * ) .
اگر مىخواهيد در صراط مستقيم حق گام برداريد تنها براى او كه تمام خطوط عالم هستى به ذات پاكش منتهى مىگردد سجده كنيد ، و اگر مىخواهيد به سرنوشت دردناك اقوام پيشين كه بر اثر شرك و كفر و ظلم و ستم در چنگال عذاب الهى گرفتار شدند گرفتار نشويد تنها او را عبادت كنيد .
جالب توجه اينكه در روايات زيادى نقل شده است كه وقتى پيامبر ص به هنگام تلاوت اين سوره به اين آيه رسيد همه مؤمنان و كافرانى كه آن را شنيدند به سجده افتادند ، طبق روايتى تنها كسى كه سجده نكرد « وليد بن مغيره »
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 576
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٧٦