اين نيز قابل توجه است كه اين دستور مخصوص پيامبر ص نيست ، بلكه همه مناديان راه حق را شامل مىشود ، تا نيروهاى ارزشمند تبليغى خود را تنها در زمينه هايى صرف كنند كه اميد اثر است ، اما دنيا پرستان مغرور سياه دلى كه هيچ اميدى به هدايتشان نيست بايد بعد از اتمام حجت آنها را به حال خود رها ساخت ، تا خداوند در باره آنها داورى كند .
در آخرين آيه مورد بحث براى اثبات انحطاط فكرى اين گروه مىافزايد :
« اين است آخرين حد معلومات آنها » ! ( * ( ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ) * ) .
آرى اوج افكار آنها به اينجا منتهى شده كه افسانه دختران خدا را در باره ملائكه طرح كنند ، و در ظلمات اوهام و خرافات دست و پا زنند ، و اين است آخرين نقطه همت آنها كه خدا را به فراموشى بسپارند و اقبال به دنيا كنند ، و تمام شرف و حيثيت انسانى خود را با درهم و دينارى معاوضه نمايند .
و در پايان مىگويد : « پروردگار تو كسانى را كه از راه او گمراه شدهاند به خوبى مىشناسد ، و هدايت يافتگان را نيز از همه بهتر مىداند » ( * ( إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِه وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدى ) * ) .
جمله « * ( ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ) * » مىتواند اشاره به خرافاتى همچون بت - پرستى و فرشتگان را دختران خدا دانستن باشد ، يعنى نهايت آگاهى اين گروه همين موهومات است .
يا اشاره به دنياپرستى و اسارت آنها در چنگال ماديات ، يعنى نهايت فهم و شعورشان اين است كه به خواب و خور و عيش و نوش و متاع فانى و زودگذر و زرق و برق دنيا قناعت كردهاند .
در دعاى معروفى كه در اعمال ماه شعبان از پيغمبر گرامى اسلام ص
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 533
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٣٣