دارد ) ( 1 ) .
د - رواياتى كه مشتمل بر مطالب باطل و بى اساسى است كه به هيچوجه قابل قبول نيست و محتواى آنها گواه بر مجعول بودن آنهاست ، مانند رواياتى كه مىگويد پيامبر ص خدا را با « چشم ظاهرى » ديد ، يا با او سخن گفت ، و او را مشاهده كرد ، اين گونه روايات و مانند آن قطعا مجعول است ( مگر اينكه به شهود باطنى تفسير گردد ) .
با توجه به اين تقسيمبندى به يك بررسى اجمالى روى روايات معراج مىپردازيم :
از مجموع روايات به خوبى استفاده مىشود كه پيامبر گرامى اسلام ص اين سفر آسمانى را در چند مرحله پيمود .
مرحله نخست ، مرحله فاصله ميان مسجد الحرام و مسجد اقصى بود كه در آيه اول سوره اسراء به آن اشاره شده است ، سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِه لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى : « منزه است خداوندى كه در يك شب بنده اش را از مسجد الحرام تا مسجد الاقصى برد » .
طبق بعضى از روايات معتبر پيامبر ص در اثناء راه به اتفاق جبرئيل در سرزمين مدينه نزول كرد و در آنجا نماز گذارد ( 2 ) .
و نيز در « مسجد الاقصى » با حضور ارواح انبياى بزرگ مانند ابراهيم و موسى و عيسى ع نماز گذارد ، و امام جماعت پيامبر ص بود ، سپس از آنجا
هامش
( 1 ) در بعضى از آيات قرآن آمده است كه پرهيزگاران روز قيامت گروه گروه وارد بهشت مىشوند ، و كفار گروه گروه وارد دوزخ مىشوند ( سوره زمر آيات 71 و 73 ) آيات ديگرى نيز بر اين معنى گواهى مىدهد . ( مانند آيه 70 زخرف - 85 تا 86 مريم - 47 دخان ) .
( 2 ) « بحار الانوار » جلد 18 صفحه 319 .