در دو رنج ، و رسيدن به اين همه مواهب ، خود نيز لذتى است ، درست همانطور كه انسان هنگامى كه از سفر خطرناكى باز مىگردد و در محيط امن و امان مىنشيند با همسران خود وضع گذشته را گفتگو كرده و از نجاتشان اظهار خوشحالى مىكنند .
2 - « مشفقين » از ماده « اشفاق » به طورى كه « راغب » در « مفردات » مىگويد : به معنى « توجه آميخته با ترس » است ، هنگامى كه با كلمه « من » متعدى شود مفهوم « خوف » در آن ظاهرتر است ، و هنگامى كه با كلمه « فى » متعدى گردد مفهوم « توجه و عنايت » در آن بيشتر است .
اين كلمه در اصل از ماده « شفق » گرفته شده كه همان روشنى آميخته با تاريكى است .
اكنون بايد ديد آنها در دنيا از چه چيز بيم داشتند و نسبت به چه چيز توجه و عنايت ؟
در اينجا سه احتمال وجود دارد كه ما همه را در تفسير آيه جمع كرديم ، زيرا منافاتى در ميان آنها نيست ( ترس از خداوند و توجه به نجات خويشتن - ترس از انحراف خانواده و توجه به امر تربيت آنها - و ترس از دشمنان و توجه به حفظ خويش در برابر آنان ) هر چند با توجه به آيات بعد مخصوصا جمله « * ( فَمَنَّ اللَّه عَلَيْنا وَوَقانا عَذابَ السَّمُومِ ) * » « خداوند بر ما منت گذارد و از عذاب كشنده حفظ كرد » معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد .
3 - تعبير به « * ( فِي أَهْلِنا ) * » كه در اينجا معنى گسترده اى دارد و همه فرزندان و همسران و دوستان و ياران را شامل مىشود ، اشاره به اين است كه انسان قاعدتا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 439
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٩