بنا بر اين تعجب ندارد كه از اعمال پرهيزكاران و پاداش آنها چيزى كاسته نشود ، چرا كه اين اعمال همه جا با انسان است ، و اگر خداوند لطف و تفضلى در باره فرزندان متقين مىكند ، و آنها را به پرهيزگاران در بهشت ملحق مىسازد اين به معنى آن نيست كه از پاداش اعمال آنها چيزى كاسته شود .
بعضى از مفسران « رهين » را در اينجا به معنى مطلق « گروگان » گرفتهاند ، و معتقدند مفهوم آيه اين است كه هر انسانى در گرو اعمال خويش است ، خواه نيك يا بد ، و بر طبق آن ، پاداش و كيفر مىبيند .
ولى با توجه به اينكه : اين تعبير در مورد اعمال نيك ، چندان تناسبى ندارد بعضى ديگر از مفسران « كل نفس » را در اينجا تنها اشاره به بدكاران دانستهاند و مىگويند : هر انسانى در برابر اعمال خلاف و شركآلود خود ، گروگان است و در حقيقت اسير و محبوس آن مىباشد .
و گاه به آيه 38 و 39 سوره « مدثر » نيز استدلال كردهاند : كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ : « هر كس در گرو اعمالى است كه انجام داده مگر اصحاب يمين » ( كسانى كه نامه اعمالشان به دست راستشان داده مىشود و اهل نجاتند ) .
ولى اين تفسير نيز با توجه به اينكه آيات قبل و بعد همه در باره « متقين » و پرهيزگاران است ، و سخنى از شرك و مشركان و مجرمان در آن وجود ندارد مناسب به نظر نمىرسد .
در برابر اين دو تفسير كه هر كدام از جهتى نامناسب است ، تفسير سومى است كه با صدر آيه و آيات قبل و بعد كاملا سازگار است و آن اينكه : يكى از معانى « رهن » در لغت ملازمت و همراه بودن چيزى است ، هر چند معنى معروف « رهن » همان « وثيقه » در مقابل وام است ، ولى از كلمات اهل لغت چنين استفاده
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 431
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣١