پروردگار آن را از خشمش برافروخته « ؟ ! ( 1 ) .
اما اين « بحر مسجور » و درياى برافروخته كجاست ؟ بعضى گفتهاند همين اقيانوسهاى كره زمين ما است كه در آستانه قيامت ، برافروخته مىشود و سپس منفجر مىگردد ، چنان كه در آيه 6 سوره تكوير آمده : وَإِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ : « هنگامى كه درياها برافروخته مىشود » و در آيه 3 سوره انفطار مىخوانيم : وَإِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ : « هنگامى كه درياها منفجر و شكافته مىشود » .
ولى بعضى ديگر آن را به دريايى از مواد مذاب كه در دل كره زمين است تفسير كردهاند ، در حديثى كه در تفسير عياشى از امام باقر ع نقل شده نيز شاهدى بر اين معنى است ، در اين حديث آمده است كه « قارون » در « بحر مسجور » عذاب مىشود ( 2 ) در حالى كه مىدانيم كه قرآن مجيد مىگويد « قارون و خانه و گنجهايش در اعماق زمين فرو رفت » : « فَخَسَفْنا بِه وَبِدارِه الأَرْضَ ( قصص 81 ) .
اين دو تفسير با يكديگر منافات ندارد و ممكن است آيه فوق قسم به هر دو باشد ، چرا كه هر دو از آيات خداوند و شگفتيهاى بزرگ اين جهان است .
قابل توجه اينكه در چگونگى ارتباط مفهوم اين پنج سوگند با يكديگر مفسران چندان بحث نكردهاند ، ولى چنين به نظر مىرسد كه سه سوگند نخست رابطه نزديكى با يكديگر دارند چرا كه همه از وحى و خصوصيات آن سخن مىگويند « كوه طور » محل نزول وحى بود ، و « كتاب مسطور » نيز اشاره به كتاب آسمانى است ، خواه تورات باشد يا قرآن ، و « بيت المعمور » محل رفت
هامش
( 1 ) « نهج البلاغه » خطبه 224 .
( 2 ) « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 138 .