در يك جا مىخوانيم : الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا : « او كسى است كه مرگ و زندگى را آفريد تا شما را آزمايش كند كدامين نفر بهتر عمل مىكنيد » ؟ ( ملك - 2 ) در اينجا مساله آزمايش و امتحان انسانها از نظر « حسن عمل » به عنوان يك هدف معرفى شده است .
و در آيه ديگر آمده است : اللَّه الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَمِنَ الأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّه قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً : « خداوند كسى است كه هفت آسمان را آفريده و از زمين نيز مانند آن خلق كرده است ، فرمان او در ميان آنها نازل مىشود تا بدانيد خداوند بر هر چيز توانا است ، و علم او به همه موجودات احاطه دارد » ( طلاق - 12 ) .
و در اينجا « علم و آگاهى از قدرت و علم خداوند » به عنوان هدفى براى آفرينش آسمانها و زمين ( و آنچه در آنها است ) ذكر شده است .
در آيه ديگر مىخوانيم : وَلَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَلا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ - إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذلِكَ خَلَقَهُمْ : « اگر پروردگارت مىخواست همه مردم را » امت واحده « ( و بدون هيچگونه اختلاف ) قرار مىداد ، ولى آنها همواره مختلفند - مگر آنچه پروردگارت رحم كند ، و براى همين ( رحمت ) آنها را آفريده » ( هود - 118 و 119 ) بر طبق اين آيه رحمت الهى هدف اصلى آفرينش انسان است .
اما آيات مورد بحث تنها روى مساله عبوديت و بندگى تكيه مىكند ، و با صراحت تمام آن را به عنوان هدف نهايى آفرينش جن و انسان معرفى مىنمايد .
اندكى تامل در مفهوم اين آيات ، و آنچه مشابه آن است ، نشان مىدهد كه هيچ تضاد و اختلافى در ميان آنها نيست ، در واقع بعضى هدف مقدماتى ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 386
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٨٦