اندوهگين شدند و تصور كردند كه اين آخرين سخن در برابر مشركان است ، وحى آسمانى قطع شده ، و عذاب الهى به زودى فرا مىرسد ، ولى چيزى نگذشت كه آيه بعد نازل شد و به پيامبر ص دستور داد : « پيوسته تذكر و اندرز ده ، چرا كه تذكر مؤمنان را سود مىبخشد » ( * ( وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ ) * ) .
اينجا بود كه همگى احساس آرامش كردند ( 1 ) .
اشاره به اينكه دلهاى آماده اى در گوشه و كنار در انتظار سخنان تو است ، اگر گروهى به مخالفت در برابر حق برخاستهاند گروه ديگرى از جان و دل مشتاق آنند ، و گفتار دلنشين تو تاثير خود را در نفوس آنان مىگذارد .
نكته : براى پذيرش حق دلهاى آماده لازم است
كشاورزى را در نظر بگيريد كه مشغول بذرافشانى است ، قسمتى از اين بذرها را ممكن است به روى سنگها بريزد ، مسلما هرگز بارور نخواهد شد .
قسمت ديگرى روى قشرهاى نازك خاك مىريزد كه سنگهاى سخت را پوشاندهاند ، در اينجا بذرها جوانه اى مىزنند اما چون محل كافى براى ريشههاى موجود نيست به زودى مىخشكند و از بين مىروند .
قسمت ديگرى روى خاكهايى مىريزد كه عمق زيادى دارد ولى در لابلاى آن بذرها علف هرزههاى مزاحم موجود است ، اين بذرها نمو مىكند و ريشه مىدواند ولى به زودى خارها و علف هرزهها بر آنها مىپيچد و آنها را خفه مىكند .
از همه اين بذرها خوشبختتر بذرهايى است كه در ميان خاكهاى عميق و بدون مزاحم قرار گيرند ، چيزى نمىگذرد جوانه مىزنند و شاخ و برگ
هامش
( 1 ) مجمع البيان جلد 9 صفحه 161 .