و در حقيقت بحثهايى را كه در آيات 20 و 21 همين سوره در باره آيات او در زمين و وجود انسان گذشت تكميل مىكند ، و در ضمن دليلى بر قدرت خداوند بر مساله معاد و زندگى پس از مرگ است نخست مىفرمايد : « ما آسمان را با قدرت بنا كرديم ، و پيوسته آن را وسعت مىبخشيم » ( * ( وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ) * ) .
« و زمين را گسترديم و چه خوب گسترانندهايم ! ( * ( وَالأَرْضَ فَرَشْناها فَنِعْمَ الْماهِدُونَ ) * ) .
« ايد » ( بر وزن صيد ) به معنى قدرت و قوت است ، و در آيات قرآن مجيد كرارا به اين معنى آمده است ، و در اينجا اشاره به قدرت كامله خداوند بزرگ در آفرينش آسمانها دارد .
نشانههاى اين قدرت عظيم هم در عظمت آسمانها و هم در نظام خاصى كه بر آنها حاكم است به خوبى آشكار مىباشد ( 1 ) .
هامش
( 1 ) در اينجا پاره اى از اشتباهات براى بعضى از مفسران يا غير آنها واقع شده كه تذكر آن لازم به نظر مىرسد :
1 - بعضى از مفسران « ايد » را به دو معنى تفسير كردهاند : « قدرت » و « نعمت » در حالى كه « ايد » از نظر لغت به معنى قدرت است ، ولى « يد » كه جمع آن « ايدى » و جمع جمع آن « ايادى » مىشود به معنى قدرت و نعمت ، هر دو آمده است ( ما نيز در تفسير آيه 17 سوره ص به پيروى از مرحوم طبرسى در مجمع البيان دو معنى را براى « ايد » ذكر كردهايم كه به اين وسيله اصلاح مىكنيم ) .
2 - در المعجم المفهرس ( محمد فؤاد عبد الباقى ) آيه مورد بحث در ماده « اييد » ( باد و « ياء » ) ذكر شده و آن را از ماده « ايد » جدا ساخته است ، اين اشتباه ظاهرا از رسم الخط بعضى از قرآنها ناشى شده است و گرنه همه مفسران تا آنجا كه ما اطلاع داريم اتفاق نظر دارند كه آيه مورد بحث همان « ايد » به معنى قدرت است .