« ايجاس » از ماده « وجس » ( بر وزن مكث ) در اصل به معنى صداى مخفى است ، به همين مناسبت « ايجاس » به معنى احساس پنهانى و درونى آمده ، گويى انسان صدايى را از درون خود مىشنود و هنگامى كه با « خيفة » همراه شود به معنى احساس ترس است .
در اينجا ميهمانان - همانگونه كه در سوره هود آيه 70 آمده است - « به او گفتند نترس » و به او اطمينان خاطر دادند ( * ( قالُوا لا تَخَفْ ) * ) .
سپس مىافزايد : « او را بشارت به تولد پسرى دانا دادند » ( * ( وَبَشَّرُوه بِغُلامٍ عَلِيمٍ ) * ) .
بديهى است فرزند به هنگام تولد « عالم » نيست ، اما ممكن است استعدادى در او باشد كه در آينده عالم و دانشمند بزرگى شود ، و منظور در اينجا همين است .
در اينكه اين فرزند « اسماعيل » بوده يا « اسحاق » ؟ در ميان مفسران گفتگو است ، هر چند مشهور اين است كه « اسحاق » بوده .
ولى اين احتمال كه اسماعيل باشد با توجه به آيه 71 سوره هود كه مىگويد :
فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ درست به نظر نمىرسد ، بنا بر اين شكى نيست زنى كه در آيات بعد سخن از او به ميان مىآيد همسر ابراهيم « ساره » و اين فرزند « اسحاق » است .
« در اين هنگام همسر ابراهيم جلو آمد در حالى كه از خوشحالى و تعجب فرياد مىكشيد به صورت خود زد و گفت : آيا با اينكه من پير زنى نازايم صاحب فرزندى خواهم شد » ؟ ! ( * ( فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُه فِي صَرَّةٍ فَصَكَّتْ وَجْهَها وَقالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌ ) * ) .
در آيه 72 سوره هود نيز مىخوانيم : قالَتْ يا وَيْلَتى أَ أَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ وَهذا بَعْلِي شَيْخاً : « گفت : اى واى بر من ! آيا من فرزندى مىآورم در حالى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 347
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤٧