يستغفرون :
« آخر شب براى تهجد ( نماز شب ) نزد من محبوبتر است از آغاز آن ، زيرا خداوند مىفرمايد : پرهيزگاران در سحرگاهان استغفار مىكنند » ( 1 ) .
و در حديث ديگرى از امام صادق ع مىخوانيم :
كانوا يستغفرون اللَّه فى الوتر سبعين مرة فى السحر :
« نيكوكاران بهشتى در نماز وتر به هنگام سحر هفتاد مرتبه از خدا طلب آمرزش مىكردند » ( 2 ) .
سپس به سومين وصف پرهيزگاران بهشتى اشاره كرده ، مىافزايد : « در اموال آنها حقى براى سائل و محروم بود ( * ( وَفِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ) * ) .
تعبير به « حق » در اينجا يا به خاطر اين است كه خداوند بر آنها لازم شمرده است ( مانند زكات و خمس و سائر حقوق واجب شرعى ) و يا آنها خود بر خويشتن الزام كردهاند و تعهد نمودهاند ، و در اين صورت غير حقوق واجب را نيز شامل مىگردد .
بعضى معتقدند اين آيه تنها ناظر به قسم دوم است ، و حقوق واجب را شامل نمىشود ، زيرا حقوق واجب در اموال همه مردم است ، اعم از پرهيزگاران و غير آنها ، و حتى كفار ، بنا بر اين وقتى مىگويد : در اموال آنها چنين حقى است يعنى علاوه بر واجبات آنها بر خود لازم مىدانند كه در راه خدا از اموال خويش به سائلان و محرومان انفاق كنند ، ولى مىتوان گفت كه فرق نيكوكاران با ديگران آن است كه آنها اين حقوق را ادا مىكنند در حالى كه ديگران مقيد به آن نيستند .
اين تفسير نيز گفته شده كه تعبير به « سائل » در مورد حقوق واجب است ، چرا كه حق سؤال و مطالبه دارد ، و تعبير به « محروم » در حقوق مستحبّ
هامش
( 1 ) در المنثور جلد 6 صفحه 113 .
( 2 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث .