در آيه بعد علت اين انحراف از حق را بيان كرده ، مىفرمايد : « كسانى از ايمان به قيامت منحرف مىشوند كه از قبول دلائل حق ، و تسليم در برابر منطق سر باز مىزنند » ، و گرنه دلائل زندگى بعد از مرگ آشكار است ( * ( يُؤْفَكُ عَنْه مَنْ أُفِكَ ) * ) .
بايد توجه داشت كه تعبير آيه كلى و سربسته است كه ترجمه تحت اللفظى آن چنين مىشود : « بازگردانده مىشوند از آن آنها كه بازگردانده شدهاند » .
زيرا « افك » در اصل به معنى منصرف ساختن و بازگرداندن از چيزى است ، لذا به « دروغ » كه جنبه انحرافى دارد « افك » گفته مىشود ، همانگونه كه بادهاى مختلف را « مؤتفكات » مىگويند .
ولى با توجه به اينكه در آيات قبل سخن از رستاخيز در ميان بوده معلوم است كه منظور اصلى انحراف از اين عقيده است ، و نيز از آنجا كه در آيه گذشته سخن از گفتگوهاى ضد و نقيض كافران در ميان بود معلوم مىشود كه منظور در اينجا كسانى است كه از منطق و دليل روشن منحرف مىشوند .
بنا بر اين مجموع آيه چنين معنى مىدهد : كسانى از ايمان به معاد منحرف مىشوند كه از مسير دليل عقل و منطق حقطلبى منحرف گشتهاند .
البته مانعى ندارد كه منظور انحراف از قبول هر گونه حق اعم از قرآن و توحيد و نبوت پيامبر و معاد ( و از جمله مساله ولايت امامان معصوم كه در بعضى از روايات وارد شده است ) بوده باشد ، اما به هر حال مساله قيامت كه موضوع اصلى است مسلما در آن داخل است .
در آيه بعد دروغگويان و دروغپردازان را شديدا مورد مذمت و تهديد قرار داده ، مىگويد : « كشته شوند دروغگويان و مرگ بر آنها » ! ( * ( قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٥