و انقلاب است ، و از آنجا كه فكر و عقل انسان دائما در حال دگرگونى است به آن « قلب » گفته شده است ، و به همين دليل در آيات قرآن روى مساله سكينه و آرامش دل ، و يا اطمينان قلب تكيه شده است ، هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ : « او كسى است كه آرامش را در دل مؤمنين نازل كرد » ( فتح - 4 ) « أَلا بِذِكْرِ اللَّه تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » : « آگاه باشيد ياد خدا مايه آرامش دلها است » ( رعد - 28 ) آرى اين موجود ناآرام را تنها ياد خدا آرامش مىبخشد .
« * ( أَلْقَى السَّمْعَ ) * » ( گوش را افكند ) كنايه از گوش دادن و نهايت دقت در استماع است ، شبيه تعبيرى كه در فارسى داريم مىگوئيم : « گوش ما نزد تو است » يعنى به خوبى به سخنانت گوش مىدهيم .
« شهيد » در اينجا به معنى كسى است كه حضور قلب دارد ، و به اصطلاح دلش در مجلس است ، و با دقت مطالب را پىگيرى مىكند .
و به اين ترتيب مجموع آيه چنين معنى مىدهد دو گروه مىتوانند از اين مواعظ پند و اندرز گيرند ، نخست آنها كسى كه داراى ذكاوت و عقل و هوشند ، و خود مستقلا مىتوانند مسائل را تحليل كنند ، و ديگر كسانى كه در اين حد نيستند اما مىتوانند « مستمع » خوبى براى دانشمندان باشند ، و با حضور قلب به سخنان آنها گوش فرا دهند و حقايق را از طريق ارشاد و راهنمايى آنها فرا - گيرند .
شبيه اين سخن در آيه 10 سوره ملك نيز آمده است كه از قول دوزخيان چنين نقل مىكند : « لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ : « اگر ما گوش شنوا يا عقل و درك كافى داشتيم هرگز در صف دوزخيان قرار نمىگرفتيم » چرا كه نشانههاى راه حق آشكار است آنها كه خود اهل تحقيقند آن را به خوبى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٥