هرگز به فكر هيچ انسانى نرسيده ، و از خاطر هيچكس خطور نكرده ، اما خداوند رحمان و رحيم كه پرهيزگاران بهشتى را مشمول الطاف خاصش كرده از آن نعمتها نيز بهره مند مىسازد ، و به اين ترتيب نعمتهاى بهشتى ابعاد فوق العاده گسترده اى را كه با هيچ بيانى قابل توصيف نيست پيدا مىكند .
ضمنا از اين تعبير استفاده مىشود كه موازنه اى ميان پاداش الهى و اعمال مؤمنان نيست ، بلكه از آن افزون و بسيار برتر و بالاتر است ، و در اين مرحله همه جا با فضل او روبرو هستيم و در كيفرش با عدل او .
بعد از پايان گرفتن گفتگوها پيرامون بهشت و دوزخ ، صفات بهشتيان و دوزخيان ، و درجات و دركات آنها ، براى نتيجه گيرى كامل از اين بحث ، مجرمان را مورد توجه قرار داده ، مىفرمايد : « چه بسيار اقوامى را كه قبل از آنها هلاك كرديم ، اقوامى كه از آنها قوىتر و نيرومندتر بودند ، كشورها را گشودند و بر - شهرها تسلط يافتند ، اما بر اثر كفر و ظلم و بيدادگرى و گناه نابود شدند » ( * ( وَكَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً فَنَقَّبُوا فِي الْبِلادِ ) * ) .
« آيا هيچ راه فرارى از مرگ و عذاب الهى براى اين گونه افراد وجود دارد » ؟ ! ( * ( هَلْ مِنْ مَحِيصٍ ) * ) .
« قرن » و « اقتران » در اصل به معنى نزديك شدن دو چيز يا اشيايى با يكديگر است ، و به جماعتى كه در يك زمان زندگى مىكنند « قرن » گفته مىشود ، و جمع آن « قرون » است ، سپس همين لفظ بر بخشى از زمان اطلاق شده كه گاه آن را سى سال ، و گاه صد سال گفتهاند .
بنا بر اين هلاك كردن « قرنها » به معنى هلاك كردن « اقوام پيشين » است .
« بطش » به معنى بر گرفتن چيزى است با قوة و قدرت ، و گاه به معنى جنگ و ستيز آمده است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 282
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٢