آيات گذشته كه مىگفت : هر كس وارد عرصه محشر مىشود با او « سائق » و « شهيدى » است ، نيز گواه بر اين معنى است ، بعلاوه لحن خود آيه و آيه بعد نيز تناسب با همين معنى دارد . ( دقت كنيد ) ولى بعضى گفتهاند كه منظور از « قرين » در اينجا « شيطان » است ، چرا كه در بسيارى از آيات قرآن اين كلمه به شيطانى كه همنشين مجرمان است ، اطلاق شده ، بنا بر اين تفسير معنى آيه چنين مىشود « شيطان همنشين او مىگويد :
من اين مجرم را آماده جهنم كردهام ، و نهايت كوششى را كه در توان داشتم در اين راه به كار بردهام « ! اما اين معنى نه تنها متناسب آيات گذشته و آيه اى كه بلافاصله بعد از اين آيه مىآيد نيست بلكه با تبرئه كردن شيطان خودش را از گناه اغواى انسانها كه در چند آيه بعد مىآيد سازگار نمىباشد ، چرا كه طبق اين تفسير شيطان اعتراف به مسئوليت خويش در اغواى مجرمان مىكند ، در حالى كه در آيات آينده مىخوانيم » * ( قالَ قَرِينُه رَبَّنا ما أَطْغَيْتُه وَلكِنْ كانَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ ) * : « قرين او مىگويد : پروردگارا ! من او را به طغيان وا نداشتم ولى او خود در گمراهى دور و درازى بود » و كاملا با آن تضاد دارد .
تفسير سومى نيز در اينجا گفته شده كه از همه بعيدتر به نظر مىرسد ، و هيچ قرينه اى بر آن گواهى نمىدهد ، و آن اينكه منظور از « قرين » دوستان و همنشينهايى از بشر است .
سپس خداوند دو فرشته مامور ثبت اعمال را مخاطب ساخته مىگويد :
« در جهنم بيفكنيد هر كافر خود خواه متكبر و لجوجى را » ( * ( أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ ) * ) .
« عنيد » از ماده « عناد » به معنى تكبر و خودپسندى و عدم تسليم در
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 269
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٦٩